Ćwiczenia słuchu dla ciekawskich słuchaczy

Usłysz różnicę, zanim ją nazwiesz

Ucho muzyczne buduje się, zauważając kontrasty: wyżej lub niżej, bliżej lub dalej od siebie, równo lub z napięciem, jasno lub ciemno. Określenia typu „tercja wielka” czy „synkopa” przychodzą później, kiedy potrafisz już usłyszeć to, co opisują.

Niezależnie od tego, czy dopiero zaczynasz przygodę z muzyką, czy wracasz do niej po latach, te ćwiczenia są spokojne, krótkie i powtarzalne. Nic tu nie odtwarza się automatycznie, a każdy schemat ma opis tekstowy.

Płaska ilustracja w odcieniach bordo, szampana i kremu: słuchacz w słuchawkach z zamkniętymi oczami, obok unoszą się proste kształty nut
Podejście do słuchania

Krótka sesja, jasno przedstawiona

Dobra sesja ma początek, jeden cel i łagodne zakończenie. Użyj dowolnego nagrania lub instrumentu, jaki masz pod ręką, ustaw głośność przed startem i wykonuj poniższe polecenia po kolei.

  1. Ustaw głośność. Odtwórz kilka sekund czegoś znajomego i reguluj, aż mowa w pomieszczeniu nadal będzie łatwa do zrozumienia. Zostaw ją na tym poziomie.
  2. Wybierz jeden cel. Melodia, odległość między dźwiękami, rytm lub barwa. Na dziś tylko jedna.
  3. Usłysz kontrast. Odtwórz dwa krótkie przykłady, które różnią się tylko tą jedną cechą. Opisz zmianę zwykłymi słowami: „drugi skacze dalej”.
  4. Powtórz tę samą parę. Posłuchaj ponownie dwa lub trzy razy. Chodzi o oswojenie, a nie o szybkość.
  5. Dodaj nazwę, jeśli chcesz. Dopiero teraz sprawdź muzyczną nazwę tego, co usłyszałeś.
  6. Zakończ, dopóki wciąż jest łatwo. Zapisz jedną rzecz, którą zauważyłeś. Odpoczęte uszy jutro nauczą się więcej.
Płaska ilustracja kremowej linii melodycznej wznoszącej się i opadającej na bordowym tle, z szampańskimi główkami nutMelodia

Prześledź zarys melodii

Śledź, czy melodia wznosi się, opada czy pozostaje w miejscu, zanim zaczniesz martwić się nazwami nut.

Otwórz Kształty melodii
Płaska ilustracja dwóch szampańskich nut na osobnych stopniach kremowych schodów, pokazująca odległość między nimiOdległość między dźwiękami

Porównaj dwa dźwięki

Zdecyduj, która z dwóch par jest bardziej rozstawiona, a potem dowiedz się, jak nazywa się ta odległość.

Otwórz Odległości między dźwiękami
Płaskie kremowe sylwetki skrzypiec, fletu, trąbki i bębna ułożone na bordowym tleBarwa

Opisz barwę dźwięku

Ta sama nuta, różne instrumenty: usłysz charakter, zanim nazwiesz źródło.

Otwórz Barwy dźwięku
Płaski schemat początku piosenki „Twinkle, Twinkle, Little Star” narysowany szampańskimi blokami: dwa równe, skok w górę, mały krok w górę, a potem krok w dół
Opis tekstowy: początek to jedna nuta, która skacze w górę i zostaje, następnie wznosi się o jeden krok, a potem opada o jeden krok. To jest obraz, a nie element sterowania do odtwarzania.
Rozpoznawanie melodii

Śledź zarys melodii

Każda melodia ma kształt. Długo zanim nazwiesz nuty, usłyszysz, czy melodia wspina się, opada, powtarza się czy skacze. Muzycy nazywają to konturem i to właśnie po nim większość ludzi rozpoznaje piosenkę po zaledwie trzech lub czterech dźwiękach.

Spróbuj zanucić dobrze znaną melodię i pokazać jej ruch jedną ręką w powietrzu. Jeśli ręka idzie w górę, gdy melodia idzie w górę, już robisz najprostszą formę dyktanda melodycznego.

Odkrywaj Kształty melodii
Interwały

Zmierz odstęp między dźwiękami

Interwał to po prostu odległość między dwiema wysokościami dźwięku. Zacznij od porównania dwóch odległości obok siebie; nazwy nabiorą sensu, gdy różnica stanie się znajoma.

Trzy przydatne pierwsze kontrasty. Półtony to najmniejsze kroki na klawiaturze fortepianu.
KontrastOdległośćCo często zauważają słuchacze
Sąsiedni krok kontra szeroki skok2 vs 7 półtonówKrok brzmi jak spacer, a skok jak wołanie przez pokój.
Tercja mała kontra tercja wielka3 vs 4 półtonyMniejszy interwał często brzmi na ciemniej, a większy jaśniej.
Kwinta kontra oktawa7 vs 12 półtonówOba brzmią stabilnie; oktawa brzmi jak ta sama nuta, tylko wyżej.
Porównaj odległości między dźwiękami
Płaska ilustracja stopy wystukującej równy puls, podczas gdy dwie dłonie klaszczą odrębny wzór, narysowana w szampanie i kremie na bordo
Stopa utrzymuje puls, a dłonie pokazują wzór nałożony na niego.
Rytm

Trzymaj się pulsu

Puls to równy takt, do którego można maszerować. Rytm to wzór długich i krótkich dźwięków ułożony na nim. Usłyszenie tych dwóch rzeczy osobno to najbardziej przydatna umiejętność rytmiczna, jaką możesz wyrobić.

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4

Opis tekstowy: cztery równe takty, pierwszy nieco mocniejszy, jak w większości piosenek pop.

Ćwicz puls
Płaski kształt pojedynczej kremowej nuty połączony z sylwetkami klarnetu, wiolonczeli i ludzkiego głosu
Ta sama wysokość, ta sama głośność, trzy różne charaktery.
Identyfikacja dźwięków

Słuchaj ponad wysokością

Zagraj tę samą nutę na flecie i na trąbce, a i tak usłyszysz dwa bardzo różne dźwięki. Ta różnica to barwa, często nazywana kolorem brzmienia. Zależy od tego, jak dźwięk się zaczyna, jak się utrzymuje i które słabe wyższe tony wybrzmiewają w jego wnętrzu.

Opisz, co słyszysz, prostymi przeciwieństwami: szeptliwy lub czysty, jasny lub ciemny, miękki początek lub ostry początek, zanim spróbujesz nazwać instrument.

Odkrywaj Barwy dźwięku
Pytania do ćwiczeń

Gdy dwa dźwięki wydają się podobne

Uznanie dwóch rzeczy za „takie same” to przydatna informacja, a nie błąd. Pokazuje, gdzie trzeba zwolnić.

Nie potrafię określić, który z dwóch dźwięków jest wyższy.

Najpierw powiększ różnicę: zagraj dźwięki bardzo odległe, a potem stopniowo zbliżaj je do siebie. Pomaga zaśpiewanie lub zanucenie każdego dźwięku, bo głos fizycznie porusza się w górę i w dół.

Dla mnie dwa interwały brzmią identycznie.

Odtwórz je jeden po drugim, kilka razy. Jeśli nadal się zlewają, porównaj jeden z nich z interwałem o zupełnie innym charakterze, a potem wróć. Małe różnice stają się wyraźniejsze, gdy masz znajome punkty odniesienia.

Gubię puls, gdy rytm robi się zawiły.

Wystukuj stopą tylko puls i na chwilę ignoruj wzór. Gdy stopa zacznie działać automatycznie, dodaj jedno klaśnięcie na pierwszym takcie.

Każdy instrument brzmi dla mnie jak „jakiś róg”.

Zacznij od rodzin instrumentów, a nie od pojedynczych instrumentów: dętych, smyczkowych, uderzanych lub szarpanych. Następnie porównaj dwa instrumenty z tej samej rodziny, na przykład obój i klarnet.

Przeczytaj więcej pytań o słuchanie